Uit: De Volkskrant, 3 september 2011
Zich verblijden, de godganse dag
De worsteling van een schoolkind in een streng-christelijk milieu is het thema van Ellen Heijmerikx' Wij dansen niet.
In Wij dansen niet glijdt een gezin de christelijke orthodoxie in. Voor de kinderen, het 9-jarige meisje Janne en haar oudere broertje IJze, heeft dit grote gevolgen. Alles wat riekt naar frivoliteit is voortaan verboden en dus moeten ze het grootste deel van hun speelgoed weggooien of verbranden. Jurken met strikken, armbanden, schooltoneel, de radio - dat alles hoort niet langer bij hun wereld. 'Wij dansen niet', verklaart Janne tegen haar schooljuf, en zo is het maar net. Sinds de bekering van hun ouders krijgen Janne en IJze klappen met een pollepel voor alle zonde die ze zowel bewust als onbewust hebben begaan.
Wij dansen niet is de tweede roman van Ellen Heijmerikx (1963) en een waardige opvolger van haar debuut Blinde wereld, dat in 2010 de Academica Debutantenprijs won. Het ontroerende is dat de lezer de omwenteling in het gezin volgt door de ogen van Janne, die voortdurend voor zichzelf begrijpelijk probeert te maken wat onbegrijpelijk is. In de provisorische kerk van hun obscure geloofsgemeenschap hoort ze doodenge verhalen aan, ze begint overal om zich heen Satan te vrezen, en wat doet ze? Meegaan in de godsdienstwaanzin, zich verblijden, de godganse dag - wat natuurlijk niet lukt, met alle schuldgevoelens van dien. Ze begint op wangen en nagels te bijten, en wordt stil op school.
De worsteling van het meisje wordt vooral invoelbaar gemaakt door het plastische taalgebruik. In de kerk ziet Janne de zon door de ramen spieden en scherpe pijltjes schieten naar gerimpelde mannenhoofden; ze wil verdwijnen in de geur van een aardige oom. En zo kondigt de lente zich aan: 'Er veranderde iets in het weer, in de lucht. De kou werd een locomotief die beweging kreeg in zijn wagons en vertrok.'
Minder invoelbaar is de houding van oudere broer IJze, die zich gaandeweg gaat afzetten tegen de opvattingen van zijn ouders. Waarom hij wel en Janne niet? Dat wordt niet duidelijk - maar dat is dan ook het enige minpunt.
Ellen Heijmerikx: Wij dansen niet.
Nieuw Amsterdam; 192 pagina's; € 16,50.
ISBN 978 90 468 1059 0.


